شيخ الرئيس در اشارات مى گويد : " كيفر براى خطاى نفسانى آن گونه كه خواهى دانست همان بيمارى است براى جسم كه از پرخورى حاصل مى آيد و آن لازمه اى است از لوازم آنچه اوضاع گذشته كه گريزى از وقوع آن و پيامدهايش نبوده ، اقتضا داشته است ، امّا كيفرى كه به جهت ديگرى از مبدأ آن ، از بيرون حاصل مى آيد ، سخن ديگرى است . " 37 خواجه نصير الدين طوسى قدس سرّه در شرح اين سخن چنين مى گويد : " اين گونه كيفر ، براى نفس انسانى به سبب ملكات پليدى حاصل مى آيد كه در جان او رسوخ يافته است و گويى از درون ذات او ، برمى خيزد كه همان آتش برافروخته اى است كه بر دل چيره مى گردد . ولى اگر آيات رسيده پيرامون وعيد در كتب الهى بر ظواهر آن حمل گردد و اقتضاى اعتقاد به كيفرى جسمانى را دارد آن گونه كه در تفاسير و اخبار توصيف شده ، از بيرون بر پيكر خطار كار وارد مىشود . " شيخ نيز به همين نكته چنين اشاره مىكند : " امّا كيفرى كه به جهت ديگرى از مبدأ آن ، از بيرون حاصل مى آيد ، سخن ديگرى است . " 38 شيخ بهايى قدّس الله روحه مى گويد : برخى از صاحبدلان گفته اند : " مارها وعقربها و آتشهايى كه در قبر و قيامت نمود مى يابد ، همان اعمال زشت و اخلاق نكوهيده و باورهاى باطلى است كه در اين نشأه به چنين شكلى ظهور مى يابد و جامه اى چنين بر پيكر مىكند ، چنان كه روح و ريحان و حور و ثمرات ، همان اخلاق پاك و اعمال صالح و باورهاى حقى است كه با اين جامه در اين جهان رخ نمود است و با اين نام ، ناميده شده است ، چه ، يك حقيقت با تفاوت جاهاى گوناگون ، چهره هايى ديگرگون مى يابد ، و در هر جا زيورى مى يابد و در هر نشأه جامه اى بر تن مى كشد . گفته اند : اسم فاعل در اين آيهء شريفه : ( يستعجلونك بالعذاب و ان‌ّجهنّم لمحيطه بالكافرين . ) 39 به مفهوم استقبال نيست ، چنان كه مقصود آن باشد كه جهنّم در نشأت ديگر ، آنها را در بربگيرد چنان كه مفسّران ظاهرى گفته اند بلكه حقيقت آن ، همان مفهوم حال است و پلشتيهاى خلقى و عملى و اعتقادى در همين نشأت ، آنها را در برگرفته است و .